Sinds kort ben ik me ervan bewust dat ik twee beroepen heb – naast mijn werk in de geestelijke gezondheidszorg schrijf ik kinderboeken en psychologische thrillers. Dat schrijven zag ik eerder als een uit de hand gelopen hobby, maar pas zei een Crime Compagnie collega dat het belangrijk was om het serieus te nemen, het niet te zien als iets dat je erbij doet (dankjewel Marcella Kleine!).
Misschien zag ik het ook vooral als hobby omdat het schrijfproces zelf zo ontzettend leuk kan zijn. Dat was in ieder geval bij het werken aan De leugenaar het geval. Dat had te maken met de hoofdpersonen – twee pittige dames die me herhaaldelijk op het verkeerde been zetten – maar ook met het thema liegen dat door het verhaal heenloopt.
In de spreekkamers van therapeuten wordt heel wat afgelogen. Dat is mijn eigen ervaring, maar het blijkt ook uit onderzoek. Daarover in een volgende column meer.
Hoe zit het met leugens in de wereld van het schrijven?
Eigenlijk liegen schrijvers non-stop, ze scheppen een eigen werkelijkheid die volledig los staat van de realiteit. Volgens Oscar Wilde is dat precies zoals het hoort te zijn. Liegen, het vertellen van prachtige onwaarheden, is volgens hem het doel van kunst.
Er zijn meer auteurs die zich positief uitlaten over leugens.
Graham Greene zegt bijvoorbeeld dat vriendelijkheid en leugens in relaties tussen mensen duizend waarheden waard zijn. David Mitchel gaat een stap verder, hij noemt integriteit vreselijk. Door te liegen kan je in de problemen komen, aldus Mitchel, maar om echt in de shit te raken, hoef je alleen maar de waarheid te vertellen.
Liegen heeft gevolgen voor je relatie met de ander, maar ook voor je verhouding tot jezelf. Elisabeth Bowen, een van mijn favoriete schrijfsters, zegt dat je nooit echt alleen bent als je geen leugens vertelt. Ze vergelijkt honderd procent eerlijk zijn met het bewonen van een kamer waarvan de deur niet op slot kan. Volgens haar hebben we allemaal ruimte nodig die alleen van ons is, en dat staat volgens haar op gespannen voet met totale openheid.
Toch zijn er ook andere geluiden. Leugens kunnen de afstand tussen mensen vergroten en je eenzaam maken. George Bernard Shaw zegt dat de straf die de leugenaar krijgt niet is dat men hem niet geloofd, maar dat hij niemand anders kan geloven. Ik denk dat we allemaal wel iets in die stelling zullen herkennen.
Zouden negatieve gevolgen van leugens samenhangen met de reden waarom je liegt?
Maakt het verschil of je liegt om de gevoelens van een ander te sparen, of om iets schaamtevols te verbergen, of omdat je er zelf ten koste van de ander beter van wilt worden? Of maken de motieven niet uit en schept een leugen altijd afstand?
Wat denk jij?
