Jullie hebben eerder samen boeken geschreven en vertelden de vorige keer ook hoe dat werkte,  is het samen schrijven weer net zo verlopen als de andere keren?

Tjarko: Ja, ook ditmaal schreef ik een uitgebreid script dat Jeroen vervolgens uitwerkte. Vervolgens redigeerden we beurtelings de tekst, net zo lang tot we allebei tevreden waren.

Jeroen: De vraag die ons het meest gesteld wordt – en dat is ook logisch – is hoe je samen een boek schrijft. Bij ons is er vanaf het eerste boek direct al een soort rolverdeling ontstaan die in ons geval heel erg goed gewerkt heeft. Tjarko heeft voor alle boeken een heel uitgebreid script geschreven. Bij Openbaring telde dat zo’n honderd pagina’s, bij Revolutie driehonderd (!) en bij Apotheose rond de tweehonderd. In alle gevallen heb ik dat script vervolgens uitgewerkt, telkens tot een pagina of 400-500. Vervolgens bewerkte Tjarko mijn tekst weer en zo is het manuscript een aantal keer heen en weer gegaan. We hebben elkaar de volledige vrijheid gegeven om elkaars teksten te wijzigen, schrappen, herschrijven et cetera. Het grappige is dat als we nu een stuk lezen, we eigenlijk niet meer kunnen vaststellen wie precies wat geschreven heeft.

Waarom Paulus? En hoe zijn jullie bij hem terechtgekomen?

Jeroen: Paulus is de stichter van het christelijke geloof. Het christendom zoals we het nu kennen is feitelijk het christendom van Paulus – ik denk niet dat de joodse rabbi Jezus er veel van zijn eigen onderwijzingen in zou herkennen… De vroege Jezusbeweging – in die tijd eenvoudig De Weg genoemd – bestond uit de joodse volgelingen van Jezus die zich ook na zijn dood hielden aan de joodse wetten en voorschriften, ze bleven naar de tempel gaan, rustten op de sabbat et cetera. Tijdens de Joodse Oorlog werd in het jaar 70 Jeruzalem compleet vernietigd en dat betekende ook het einde van De Weg. Daarna bestond alleen nog de beweging Paulus. Zijn brieven en de evangeliën die zijn volgelingen schreven op basis van zijn ideeën hebben zich ontwikkeld tot het huidige christendom. Paulus is een fascinerende figuur en als je je verdiept in de officiële versie van zijn levensverhaal, dan ontdek je al snel dat er heel, heel erg veel niet van kan kloppen. Wij zijn tot een uitleg gekomen die veel minder acrobatische hersengymnastiek vereist om alles recht te breien…

Tjarko: Al direct toen we de plannen smeedden voor het schrijven van een trilogie bedachten we dat het eerste boek over het Einde der Tijden en de vestiging van de vroege Kerk zou gaan, het tweede boek over de historische Jezus en het derde boek over Paulus. Paulus is een ontzettend intrigerend figuur; wij zien hem – en niet Jezus – als de werkelijke grondlegger van het christendom. Tegelijk klopt er veel niet van het traditionele verhaal over Paulus; wie zijn geschiedenis goed bestudeert, loopt tegen allerlei zaken aan die vanuit het conventionele verhaal onlogisch of zelfs onmogelijk zijn. Wij doen een poging de ‘echte’ Paulus te reconstrueren.

Apotheose is het derde en laatste deel van de Reyevaar serie, de andere delen heten Openbaring en Revolutie. Hebben jullie nog bijzondere reacties gehad na de verschijning van de drie boeken? 

Tjarko: We hebben bij alle drie de boeken zeer positieve reacties gekregen. Er is duidelijk een doelgroep die houdt van de combinatie van een spannende thriller en boeiende historische onthullingen. Eigenlijk is de lof en de kritiek telkens identiek: mensen vinden het geweldig vanwege de informatie, of ze vinden het boek juist niét leuk vanwege de vele informatie.

Jeroen: Haha, ja precies. Mensen die onze boeken interessant vinden zeggen: “er zit veel godsdienst en geschiedenis in”. Mensen die minder met onze boeken hebben, zeggen: “er zit veel godsdienst en geschiedenis in”. Maar de meeste kritiek blijven we krijgen van mensen die onze boeken niet gelezen hebben, dat blijft een wonderlijk fenomeen. Bij Revolutie stonden we met een groot interview in De Stentor, een krant die veel wordt gelezen in de Bible Belt van Nederland. Twee dagen later kreeg een dominee een halve pagina om tegen ons boek in te gaan – uit alles bleek dat hij het niet had gelezen en zich puur baseerde op ons interview. Om die reden had hij natuurlijk geen inhoudelijke argumenten en speelde hij het op de man. Zo noemde hij ons “rancuneuze ex-christenen”. En alle punten die hij vervolgens noemde, hadden we óf weerlegd óf we hadden aangegeven dat dit inderdaad een punt van discussie was. Maar goed, over het algemeen zijn de reacties heel erg positief. Het zijn in de eerste plaats spannende boeken, die goed zijn onderbouwd.

Hebben de reacties van lezers invloed op het schrijven?

Jeroen: Nou, eigenlijk niet nee… Als je schrijft, ben je in de eerste plaats bezig met het schrijven zelf, met het verhaal dat je wil vertellen, met de informatie die je erin kwijt wil, met de plot… Je denkt niet: we moeten maar wat minder informatie erin stoppen of nog maar eens een extra moord inlassen omdat die en die dat genoemd hadden in een recensie… En het grappige is dat je zelf als schrijver sowieso veel minder de baas bent over je eigen verhaal dan lezers vaak denken. Dit is geen interessantdoenerij hoor! Iedereen die schrijft, heeft de ervaring dat het verhaal op een gegeven moment op de loop gaat met je. Het is dan net alsof de hoofdpersonen je aan de hand meenemen en zeggen: kom maar, loop maar met me mee… Ze gaan zelf ook handelen en dan niet altijd op de manier die je van tevoren misschien had bedacht. Soms is het net alsof ieder verhaal een eigen interne dynamiek heeft, alsof het verhaal zelf verteld wil worden. En dan is het aan jou als schrijver om niet te veel in de weg te lopen…

Met welk personage uit het boek zou je zelf op onderzoek uit willen gaan? En waarom?

Tjarko: Ik vind Simons dochter Annabel een leuk personage. Ze is intelligent en weet veel over de onderwerpen, maar heeft door haar jonge leeftijd een ontspannende, relativerende en soms bijna naïeve openheid. Zo iemand lijkt me heel prettig om samen mee in oude werken te bladeren of door oude mausolea te lopen op zoek naar een geheim.

Jeroen: In Apotheose maakt journaliste Nova een lange reis door Zuid-Amerika. Ze is in Bolivia, Peru, Ecuador… Dat zijn allemaal landen waar ik als antropoloog zelf ook geweest ben. Ik zou haar graag opnieuw achterna reizen. En ze heeft een onderzoekende, avontuurlijke geest. Nova en ik zouden goede vrienden kunnen zijn denk ik.

Simon, zijn vriendin en dochter kunnen heerlijk samen onderzoeken en praten over wat ze hebben gevonden, persoonlijk vond ik het hele fijne personages in deze serie die ook echt groeien in hun rol. Zouden er meer delen van deze serie in hebben gezeten? Waarom is er voor een trilogie gekozen?

Jeroen: Tot nog toe heb ik altijd in trilogieën gewerkt, ik vind drie gewoon ook een mooi getal. Je komt het overal tegen, in sprookjes, godsdiensten, mythologische verhalen. Ik denk dat we nu een mooi afgerond geheel hebben neergezet. Het voelt wel een beetje gek om ze na “achter te laten”. Ik betrap mezelf wel eens op de gedachte: wat zou Simon nú aan het doen zijn?

Tjarko: Een trilogie is een drieluik waarbij zowel de verhalen als de inhoudelijke informatie in elkaar vervlochten zijn. Met een langere serie zou dat lastiger zijn; het is nu een afgesloten geheel: zowel de reis van de personages als de historische ‘geheimen’ zijn nu afgerond.